Khoảng 70% số khối u nhũ có biểu hiện thụ thể estrogen α (ERα) (American Cancer Society 2017) do gen ESR1 mã hoá. Thụ thể này, thông qua nhiều con đường truyền tín hiệu phân tử, giữ một vai trò quan trọng trong quá trình phát sinh, tiến triển và di căn của tế bào ung thư nhũ ERα+ (Kurtanović et al. 2022).

Một số đột biến nhất định trên gen ESR1 gây tác động lên chức năng của ERα, dẫn đến biến đổi sinh lý của tế bào khối u. Ví dụ, các nghiên cứu bằng mô hình điện toán đã chứng minh nhiều đột biến ESR1 phổ biến như Y537S làm thay đổi vùng liên kết phối tử trên thụ thể, khoá vùng này vào trạng thái xác nhận hoạt động liên tục. Ngoài ra, những đột biến đó còn làm cho ERα bớt nhạy với các chất đối vận, do đó đòi hỏi lượng chất cao hơn để ức chế tín hiệu phân tử (Pavlin et al. 2018).

Những quan sát nói trên còn được củng cố bằng nghiên cứu in vitro trên dòng tế bào ung thư có đột biến Y537S. Dòng tế bào này cho thấy sự đề kháng tương đối với các hợp chất thuốc đối vận ERα đã được mô tả đầy đủ là tamoxifen và fulvestrant – những chất ức chế tăng trưởng hiệu quả các tế bào khối u biểu hiện thụ thể dạng nguyên mẫu (wild-type) (Jeselsohn et al. 2018).

Nếu các nghiên cứu trên đây chứng minh tầm quan trọng của việc mô tả đặc điểm và tìm hiểu vai trò của đột biến ESR1 thì bản chất biến động của các đột biến này cũng là một lĩnh vực nghiên cứu khác có tính liên hệ cao. Dữ liệu cho thấy những đột biến này phát sinh dưới áp lực chọn lọc hoặc xuất hiện ở mức độ thấp trong khối u nguyên phát rồi dần dần tích luỹ theo con đường nhân bản (Liang et al. 2018, Martin et al. 2017, Schiavon et al. 2015). Vì vậy, nguồn mẫu tốt nhất để phát hiện và nghiên cứu đột biến ESR1 vẫn cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

So sánh dữ liệu giữa mẫu ctDNA và mẫu mô khối u tương ứng đã chứng minh tỷ lệ phát hiện đột biến ESR1 cao hơn ở mẫu lỏng (Krop et al. 2016), cho thấy mẫu ctDNA là nguồn vật liệu nghiên cứu hữu dụng hơn và có khả năng đem lại kết quả đo tổng lượng đột biến ESR1 tốt hơn mẫu rắn.

Mặc dù giải trình tự Sanger là phương pháp đầu tiên dùng để nhận diện đột biến ESR1 trong các mẫu khối u nhũ di căn ERα+ nhưng khoa học công nghệ đã phát triển như vũ bão. Ngày nay, ddPCR nổi lên là phương pháp phát hiện đột biến trong mẫu ctDNA một cách nhanh nhạy, tiết kiệm (Zhang et al. 1997). Nhiều nhà nghiên cứu đã tận dụng lợi thế của công nghệ ddPCR để thúc đẩy nghiên cứu ESR1 (Chandarlapaty et al. 2016, Fribbens et al. 2016, Shaw et al. 2017, Spoerke et al. 2016). Nhận thấy sự quan yếu của lĩnh vực nghiên cứu này, mới đây Bio-Rad đã ra mắt bộ hoá chất xét nghiệm ddPLEX ESR1 Mutation Detection Kit – một giải pháp sẵn dùng cho các nhà khoa học để phân tích bảy vị trí ESR1 thường được nghiên cứu chỉ bằng một phản ứng đa đích mà không cần quá trình phân tích tin sinh học phức tạp như của phương pháp giải trình tự thế hệ tiếp theo (next-generation sequencing). Bộ hoá chất được tối ưu cao độ cho cả mẫu mô rắn FFPE và mẫu ctDNA trên nền tảng hệ thống ddPCR QX600 với khả năng phát hiện đa đích sáu kênh màu tối tân và quy trình tiện dụng, dễ dàng thay đổi công suất.

Hãy tìm hiểu thêm về ddPLEX ESR1 Mutation Detection Kit để nắm bắt những lợi ích khi sử dụng.

----------

Tran Van Hai Nam